અભિવ્યક્તિ…

નિત્ય નૂતન છું પ્રવાસી,
હું જ છું એ દિવ્યશ્વાસી.

પરકમા પુરી કરીને,
થઈ ગયો અંતર નિવાસી.

ધૈવત શુક્લ
જુલાઈ, 1993.

આજ તો આનંદની સર્વત્ર છાયા,
રંગ ઊડે છે, સુગંધી અત્ર છાયા !

જે કંઈ વાવ્યું બધું ઊગી ગયું છે,
થઈ ગઈ ઘેઘૂર સઘળી પત્ર છાયા !

ગાઢ ઊંઘેથી અમે જાગી ગયાં, ને -
સ્વપ્નની દુનિયા બધી અન્યત્ર છાયા !

જે હતું તે એમને આપી દીધું છે,
લઈ લીધી છે આસમાની છત્ર છાયા !

મૌનની સુરખી છવાઈ છે અજબ,
શબ્દની પુરી થઈ છે સત્ર-છાયા !

ધૈવત શુક્લ
13.08.1993

ગાન આ પુરું થયું ને સૂરની છાયા રહી,
એક ક્ષણમા વહી ગયેલા પુરની છાયા રહી !

સાત સમદર પાર જો પહોંચી જવાયું છે હવે,
સહુ સ્મરણનું વિસ્મરણ, ભરપુરની છાયા રહી !

મૌનનું ગુજન થતાં વાચાળતા વિરમી ગઈ,
આંખ સામે દેવતાઈ નૂરની છાયા રહી !

એ અહંકારી ધનુર્ધારી ગયો ક્યાં ઓગળી ?
વાત એવી કંઈ બની, એ શૂરની છાયા રહી !

ઘર નહીં, ઉંબર નહીં, આંગણ નહીં ને કંઈ નહીં,
બસ અતલ અવકાશમાં કો દૂરની છાયા રહી !

ધૈવત શુક્લ
17.08.1993

કંઈક ઊગ્યું અંદરથી આજે, દૈવત સઘળું મહીં વિરાજે, પવન હવે પાથરણું પાથર !
ઘૂઘવે નાદ સમંદર ઘેરો, ચલો લગાવો અહીં જ ડેરો, ચંદ્ર હવે ચાંદરણું પાથર !

અહીંઆ કે ત્યાં ફેર નથી કંઈ, કશુંય કડવું ઝેર નથી કંઈ, જગત મહીં કંઈ વેર નથી, ને
સહજ સરકતું, લયે લહરતું ચિત્ત વિરાજે નીલ ગગન પર, સૂરજ કંચનવરનણું પાથર !

જળહળ ઝળહળ તેજ પંજ થઈ, સમય સમયનો અવસર થઈને ઊડે શ્વાસોચ્છ્વાસ હવામાં
સ્વટિક સમા નિતરેલા, નિમિલિત નેત્રોમાંથી વહી રહેલા વારી હવે નિર્ઝરણું પાથર !

કેમ કરી સમઝાવું તમને, હું ને તું ની રમત મઝાની, રમતા રમતા શેષ કશું ના,
પહેરીને આ વેશ મઝાનો, વેશ છતા અણવેશ મઝાનો, આભ હવે આભરણું પાથર !

ધૈવત શુક્લ
મે, ૧૯૯૩.

(નોંધ: હું અને પંચમભાઈ ઊનાળાની એક બપોરે દાહોદ ખાતે બેસી અને કશુંક લખવા મથતા હતા. પંચમભાઈને વિચાર આવ્યો અને એ બોલી ઊઠ્યા “પવન હવે પાથરણું પાથર”… અને આ રચના, આ સર્જન…)

મારા આંગણામાં ઉગેલું

શ્રીપર્ણીનું વૃક્ષ

મને બોલાવે છે મારા નામથી

કેમકે

હું પણ તેને 

એના નામથી બોલાવું છું.

જે રેતી પર મારા પગલાં પડે છે

તે રેતીનાં કણ પણ મને બોલાવે છે મારા નામથી.

સવારે સૂરજ પણ

જગાડે છે મને

હળવેથી મારું નામ દઈને,

કેમકે હું જ છું શ્રીપર્ણીનું વૃક્ષ,

હું જ છું એ ધૂળ કે જેના પર હું ચાલું છું,

અને હું જ છું એ સૂર્ય,

દેદિપ્યમાન,

પોતાના તેજથી પ્રકાશિત…

ધૈવત શુક્લ

માર્ચ, ૨૦૦૩

અવકાશમાં દીપી રહેલા વૃત્તને હું જોઉ છું !
જુગ જુના ઝળહળ ઝળળ સંવૃત્તને હું જોઉ છું !

આજે અહીં, કાલે ત્યહીં, ક્યારે કહીં, સમજાય છે,
શૂન્યતાને, કર્મના પ્રવૃત્તને હું જોઉ છું !

જે બધું છે, તે નથી કૈં, તેજ છે ચારે તરફ,
નાદના ગર્જનરૂપી આ નૃત્તને હું જોઉ છું !

હું મને જોઈ રહ્યો ને શૂન્યનો સમદર થયો !
કંઈ નહીંના વારિથી આવૃત્તને હું જોઉ છું !

આજ તો સમજાય છે કે પામવાનું શું હતું,
આચ્છાદનો ચાલ્યાં ગયાં, પરિવૃત્તને હું જોઉ છું !

ધૈવત શુક્લ
1993.

સપનાઓ વિખરાયાં
એવા વિખરાયાં કે પથરાયાં ચોપાસ
વૃક્ષ, વલ્લીઓ થઈને ઊગ્યાં
ફોર્યાં સહજ સુગંધીત પુષ્પ
ઝૂલ્યાં રંગ રંગના ફળ…
ફળ ઊગ્યાં તો એવા ઊગ્યાં
પાકીને વેરાયા ચારેકોર
વેરાઈ વેરાઈ સર્જ્યાં નવા નવા સપનાઓ
ને ધૂળ ઊડાડે સપનાની આ વણથંભી વણઝાર….

સપનાઓ વિલસે
સહજ સરકતા
રેશમ સરીખા
સપનાઓ સપનામાં સઘળે વિલસે
રંગ રંગ ઊડે
રંગ મહીં સહું બૂડે
સપનાઓ સહુ સહુના
સપનાઓ સહિયારા
છિન્નભિન્ન થઈ વેરાયાં ચોપાસ
ફરીથી સપનાની દુનિયામાં વિલસે સપનાઓની વણથંભી વણઝાર….

એક ટહુકો
રંગ રંગના સાજ સજે
ને સપનાના સરવરને તીરે
વૃક્ષ ઊપરથી ઊતરી આવે…
વિહરે અવની પર, આકાશે…
ક્ષણમાં સપનાઓ સરજાતાં
ક્ષણમાં સપનાઓ મુરઝાતાં
સઘળે છત્ર છવાયું સપનાનું
ને સપનામાં આવીને ટહુકે સપનાઓની વણથંભી વણઝાર….

ધૈવત શુક્લ
31.08.1993

ગા હવે તું, ગગન ગુંજે,
પહોંચવાનું તેજ પુંજે,

તું કૃપા-કેદાર ગાજે,
મહેક પ્રસરે કુંજ કુંજે !

ધૈવત શુક્લ
ઓગસ્ટ, 1993.

જે કંઈ દેખાય છે, સંભળાય છે, શું છે બધું ?
સમજ કંઈ પડતી નથી, અકળાય છે, શું છે બધું ?

નામધારી જે કંઈ વસ્તુ વિનાશી છે બધી,
નાશ પામીને ફરી સરજાય છે શું છે બધું ?

શ્વાસ ને ઉચ્છ્વાસનું કારણ કંઈ જડતું નથી,
પ્રશ્ન એવો છે કે સહુ ચકરાય છે, શું છે બધું ?

વસ્તુને સુંઘો, સુણો, જુઓ, અડો, ચાખો, જરા,
પાંચ છે પણ એક થઈ પથરાય છે, શું છે બધું ?

એક ક્ષણ, ને ગગન ગુંજે જળહળે જળ, સ્થળ, સકળ,
હું પણું યે વ્યાપ્ત થઈ વિસરાય છે, શુ છે બધું ?

ધૈવત શુક્લ
1993.

દ્વાર પર આવી અને અફળાય ક્ષણ,
કૈંક સંદેશા અકળ કહી જાય ક્ષણ.

હાથમાં ખાલી ક્ષણોનો જામ આ,
એક ક્ષણમાં તો ફરી ઊભરાય ક્ષણ.

આજ લગ તો કાળ જે બંધન સ્વયં,
એ જ આભૂષણ બને, પહેરાય ક્ષણ.

તત્ત્વનું મંથન થતાં જે નીપજ્યું,
તે હળાહળને પચાવી જાય ક્ષણ.

વાદળી જેવું પ્રથમ સરતી સરલ,
ને પછીથી વૃષ્ટિની થઈ જાય ક્ષણ.

ડૂબતું હું ક્ષણ પછીની ક્ષણ મહીં,
સાત સમદર પાર જો લઈ જાય ક્ષણ.

ધૈવત શુક્લ
1994-94